Skąd bierze się roszczenie
Ogólne warunki ubezpieczenia większości polisolokat przewidywały, że przy rozwiązaniu umowy w pierwszych latach klient otrzyma tylko część wartości rachunku. Pozostałą część ubezpieczyciel zatrzymywał jako opłatę likwidacyjną albo pomniejszał o nią świadczenie wykupu.
Art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że postanowienie umowy z konsumentem, którego nie uzgodniono indywidualnie, nie wiąże go, jeżeli kształtuje jego prawa sprzecznie z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy. Sąd Najwyższy w uchwale z 24 stycznia 2020 roku (III CZP 51/19) przesądził, że świadczenie wypłacane przy przedterminowym rozwiązaniu polisy z UFK nie jest świadczeniem głównym, więc podlega takiej kontroli.
Jeżeli zapis Cię nie wiąże, ubezpieczyciel zatrzymał pieniądze bez podstawy prawnej. Roszczenie o ich zwrot opiera się na przepisach o świadczeniu nienależnym, czyli art. 405 w związku z art. 410 § 2 Kodeksu cywilnego.
Kiedy opłata budzi zastrzeżenia
O ocenie zapisu decyduje to, jak opłata miała się do rzeczywistych kosztów ubezpieczyciela i czy klient przed podpisaniem mógł zrozumieć, ile straci przy rezygnacji.
- Opłata wyrażona jako procent wartości rachunku, niezależnie od kosztów
- Potrącenie sięgające większości lub całości wpłaconych składek
- Brak w OWU wyjaśnienia, jakie koszty pokrywa opłata
- Opłata pobrana także wtedy, gdy umowę rozwiązał ubezpieczyciel z powodu braku składek
Jak sprawdzić, ile zatrzymał ubezpieczyciel
- Odszukaj pismo z rozliczeniem wypłaty, które ubezpieczyciel wysłał po rozwiązaniu umowy.
- Odczytaj wartość rachunku na dzień rozwiązania, czyli sumę jednostek funduszy przeliczoną po ich cenie.
- Odczytaj kwotę, która faktycznie wpłynęła na Twoje konto.
- Odejmij wypłatę od wartości rachunku. Podatek od zysku, jeżeli go pobrano, zapisz osobno, bo nie jest częścią opłaty.
- Wynik porównaj z sumą wpłaconych składek, żeby zobaczyć skalę straty.
Przykład: ile wynosi potrącenie
Stawki opłaty zależały od roku umowy i malały z czasem. Tabela pokazuje, jak przy tej samej wartości rachunku zmienia się kwota zatrzymana przez ubezpieczyciela.
| Rok rozwiązania umowy | Stawka z przykładowej tabeli OWU | Potrącenie przy rachunku 30 000 zł | Wypłata |
|---|---|---|---|
| 2. rok | 80% | 24 000 zł | 6 000 zł |
| 4. rok | 50% | 15 000 zł | 15 000 zł |
| 6. rok | 25% | 7 500 zł | 22 500 zł |
| 8. rok | 10% | 3 000 zł | 27 000 zł |
Co przesądza o sprawie
Wysokość roszczenia wyznacza kwota zatrzymana przy wypłacie, czyli różnica między wartością rachunku a sumą, która trafiła na Twoje konto. Do niej mogą dojść odsetki ustawowe za opóźnienie.
Drugim czynnikiem jest czas. Od daty wypłaty i od chwili, w której dowiedziałeś się o niedozwolonym charakterze zapisu, zależy bieg przedawnienia. Dla wypłat sprzed 9 lipca 2018 roku obowiązują przepisy przejściowe, więc każdą datę ocenia się osobno.
Terminy, które trzeba pilnować
| Data wypłaty | Zasada | Koniec terminu |
|---|---|---|
| od 9 lipca 2018 r. | sześć lat, liczone do końca roku kalendarzowego | np. wypłata w 2020 r.: 31 grudnia 2026 r. |
| przed 9 lipca 2018 r. | przepisy przejściowe: decyduje termin, który upływa wcześniej | najpóźniej 31 grudnia 2024 r. |
Odsetki od zatrzymanej kwoty
Od kwoty potrąconej bez podstawy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie. Biegną od dnia, w którym ubezpieczyciel popadł w opóźnienie, zwykle po upływie terminu wyznaczonego w wezwaniu do zapłaty albo w reklamacji.
Przy sprawach sprzed kilku lat odsetki potrafią stanowić znaczną część roszczenia, dlatego warto policzyć je razem z samą opłatą.
Jak wygląda droga do zwrotu
- Reklamacja do ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel ma co do zasady 30 dni na odpowiedź, a w szczególnie skomplikowanych sprawach do 60 dni. Brak odpowiedzi w terminie oznacza, że reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z żądaniem klienta.
- Wniosek do Rzecznika Finansowego. Interwencja jest bezpłatna, a postępowanie polubowne kosztuje 50 zł.
- Pozew do sądu. Opłata od pozwu zależy od dochodzonej kwoty, a ubezpieczyciel może zaproponować ugodę na każdym etapie sprawy.
Dokumenty do zebrania
Brak części dokumentów nie zamyka sprawy. Ubezpieczyciel przechowuje dokumentację umowy i można go poprosić o jej kopię.
- Polisa albo certyfikat z numerem umowy
- OWU z tabelą opłat obowiązujące w dniu zawarcia umowy
- Wniosek o wypłatę albo pismo o rozwiązaniu umowy
- Rozliczenie wypłaty i potwierdzenie przelewu
- Korespondencja z ubezpieczycielem, w tym reklamacje i ewentualna ugoda
